İş Kazası Davaları
İş kazalarından doğan davalar, hem idari, hem adli, hem de ceza ve tazminat boyutuyla ele alınabilecek karmaşık ve çok yönlü davalardır. Bu davalarda işverenin sorumluluğu, kazanın oluş şekli, kusur oranları ve ilgili mevzuatlar büyük önem taşır.
1. İş Kazası Nedir?
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre iş kazası;
“Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işin yürütümü sırasında, işveren tarafından yürütülmekte olan bir iş dolayısıyla meydana gelen olaydır.”
2. İş Kazasından Doğan Dava Türleri
A. İdari Süreç ve Davalar
1. SGK Tarafından Yürütülen Süreç
-
Kaza bildirimi 3 iş günü içinde yapılmalıdır.
-
SGK, iş kazasını inceledikten sonra işverene idari para cezası verebilir.
-
Bu cezaya karşı işveren idare mahkemesinde iptal davası açabilir.
2. İş Müfettişi Raporları
-
Çalışma Bakanlığı iş müfettişi incelemesiyle hazırlanan raporlara istinaden ceza kesilebilir.
-
Bu rapora ve cezaya karşı da idari yargıya başvurulabilir.
B. Adli Yargıda Açılan Davalar
1. Ceza Davaları
-
Kazada kusuru olan işveren veya sorumlu kişiler hakkında:
-
Taksirle yaralama (TCK 89)
-
Taksirle ölüme neden olma (TCK 85)
-
2. Tazminat Davaları (Hukuk Davaları)
-
Mağdur işçi veya ölen işçinin yakınları tarafından açılabilir:
-
Maddi tazminat: Tedavi giderleri, iş gücü kaybı, gelir kaybı
-
Destekten yoksun kalma tazminatı: Ölen işçinin yakınlarına
-
Manevi tazminat: Yaşanan acı ve elem için
-
Dava, işveren aleyhine ve İş Mahkemesi nezdinde açılır.
3. İş Kazası Davalarında Kusur ve Deliller
-
İş müfettişi raporu
-
SGK soruşturma raporu
-
Bilirkişi raporu
-
Tanık beyanları
-
Güvenlik kamerası kayıtları
-
İşyeri güvenlik önlemleri kayıtları (risk analizi, eğitim belgeleri)
4. İş Kazası Nedeniyle Açılabilecek Dava Yolları Tablosu
| Dava Türü | Yargı Yolu | Kim Açabilir | Süre |
|---|---|---|---|
| Ceza Davası | Ceza Mahkemesi | Cumhuriyet Savcısı / Şikâyetçi | 8 yıl (taksirle yaralama) |
| Tazminat Davası | İş Mahkemesi | İşçi veya yakınları | 10 yıl (maddi), 2 yıl (manevi tazminat) |
| SGK’nın Rücu Davası | İş Mahkemesi | SGK | 10 yıl |
| İdari Para Cezası İptali | İdare Mahkemesi | İşveren | 60 gün |
5. SGK Rücu Davaları
SGK, kaza nedeniyle ödediği iş göremezlik ödeneği, emekli aylığı vs. için kusurlu işverene karşı rücu davası açabilir.
6. Örnek Senaryo:
Bir işçi, inşaatta koruyucu ekipman verilmediği için düşerek hayatını kaybetti:
-
Ceza davası: Sorumlu mühendis ve işveren hakkında taksirle ölüme sebebiyet vermekten kamu davası açılır.
-
Tazminat davası: Ölen işçinin ailesi, destekten yoksun kalma ve manevi tazminat talebiyle dava açar.
-
SGK rücu davası: SGK, bağladığı dul ve yetim aylığını işverenden ister.
-
İdari dava: İşverene kesilen idari para cezasına karşı iptal davası açılabilir.